Een zesmaands onderzoek door Nieuwsmonitor Vlaanderen heeft een gesofisticeerd netwerk van websites en sociale media-accounts onthuld die doelbewust valse gezondheidsinformatie verspreiden, specifiek gericht op kwetsbare gemeenschappen in Vlaanderen.

Het netwerk, dat meer dan 40 Nederlandstalige websites omvat die zijn ontworpen om legitieme nieuwsbronnen na te bootsen, promoot gevaarlijke alternatieve behandelingen voor ernstige medische aandoeningen en verspreidt complottheorieën over volksgezondheidsinitiatieven.

Onze analyse toont aan dat deze sites, ondanks dat ze onafhankelijke publicaties lijken te zijn, een gemeenschappelijke eigenaar hebben, met financiële banden naar verschillende supplement- en alternatieve geneeskundebedrijven die direct profiteren van de verspreide desinformatie.

"Deze entiteiten misbruiken legitieme zorgen over de toegang tot gezondheidszorg en kosten om producten te promoten die echte schade kunnen veroorzaken," zei Dr. Amira Witteveen, een volksgezondheiddeskundige die voor dit onderzoek werd geraadpleegd. "De verfijning van hun operatie maakt het bijzonder gevaarlijk, aangezien ze een illusie van consensus hebben gecreëerd over schijnbaar niet-gerelateerde bronnen."

"Het meest verontrustende aspect is hoe deze netwerken inspelen op specifiek Vlaamse zorgen," vervolgt Witteveen. "Ze verwijzen naar lokale ziekenhuizen, citeren vervormde uitspraken van bekende Vlaamse artsen, en presenteren hun 'oplossingen' in een taal die resoneeert met de lokale cultuur en zorgen."

Het onderzoek identificeerde verschillende gevallen waarbij individuen noodzakelijke medische behandeling uitstelden na het consumeren van content van deze netwerken, wat resulteerde in vermijdbare gezondheidsproblemen. Bijzonder zorgwekkend was de targeting van ouderen en immigrantengemeenschappen in Vlaanderen, groepen die vaak al beperkte toegang hebben tot betrouwbare gezondheidsinformatie in het Nederlands.

In één gedocumenteerd geval werd een Gentse vrouw van 67 overtuigd om haar diabetesmedicatie te vervangen door een "traditioneel Vlaams kruidenmengsel" dat werd gepromoot op een van deze sites, wat leidde tot een levensbedreigende situatie die ziekenhuisopname vereiste.

Vertegenwoordigers van grote sociale mediaplatforms hebben de bevindingen ontvangen, en drie hebben al maatregelen genomen om het bereik van het netwerk te verminderen. Federale regelgevende instanties hebben ook voorlopige onderzoeken geopend op basis van het rapport.

Het onderzoeksteam heeft een interactieve kaart ontwikkeld die de verbindingen tussen deze desinformatiesites visualiseert, beschikbaar op de website van Nieuwsmonitor Vlaanderen, om het publiek te helpen verdachte mediabronnen te identificeren.